Văn hóa ASEAN qua trang phục truyền thống

VHO- Tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam vừa diễn ra triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống, cuộc sống, con người các quốc gia thành viên ASEAN.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông, lãnh đạo Bộ Ngoại giao và các đại biểu tại Triển lãm

Triển lãm do Bộ VHTTDL Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức từ ngày 21-28.10. Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng cắt băng khai mạc triển lãm.

Tôn vinh văn hóa truyền thống các quốc gia ASEAN

Năm 2020, Cộng đồng ASEAN kỷ niệm 5 năm thành lập (2015-2020), Việt Nam vinh dự đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN. Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN là hoạt động chào mừng sự kiện quan trọng này.

Các quốc gia Đông Nam Á có nền văn hóa đặc sắc và phong phú. Trang phục truyền thống của các quốc gia cũng vô cùng đa dạng, dựa trên đặc điểm địa lý, sắc tộc, khí hậu, văn hóa truyền thống và khu vực. Trang phục truyền thống không chỉ mang nét đẹp văn hóa trang phục mà còn tôn vinh truyền thống văn hóa, tâm hồn của người dân mỗi nước trong cộng đồng ASEAN. Mặc dù trang phục phương Tây tiện dụng và được sử dụng nhiều trong sinh hoạt hằng ngày, nhưng trang phục truyền thống vẫn mang nét đẹp văn hóa đặc sắc riêng được người dân lựa chọn sử dụng trong những dịp lễ tết và những ngày quan trọng của đất nước tại các quốc gia Đông Nam Á.

 Khách tham quan triển lãm

Phát biểu khai mạc triển lãm, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh, trải qua 5 năm hình thành, Cộng đồng ASEAN đã trở thành một tổ chức gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và sẻ chia trách nhiệm xã hội, là đối tác quan trọng và tin cậy trong hợp tác quốc tế. Bên cạnh những cơ hội thuận lợi, ASEAN đang đứng trước các thách thức do tác động của dịch Covid -19. Trong hoàn cảnh này, Cộng đồng ASEAN càng cần thể hiện rõ nét, gắn kết chặt chẽ hơn giữa các thành viên nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp để vững vàng vượt qua thử thách. Thời gian qua, trước những hệ lụy nặng nề của đại dịch, Cộng đồng ASEAN đã kịp thời hành động, chủ động thích ứng, gắn kết các quốc gia. Trong thời gian tới đây, thúc đẩy ASEAN vươn lên mạnh mẽ, phát triển bền vững sẽ là đóng góp thiết thực của mỗi chúng ta cho Cộng đồng và người dân ASEAN.

“Với mục tiêu giới thiệu văn hóa, cuộc sống, con người của các quốc gia thành viên ASEAN qua nét đẹp văn hóa trong trang phục truyền thống, tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa người dân các nước trong khu vực, góp phần mởrộng hợp tác kinh tế, đầu tư, phát triển du lịch..., Bộ VHT­TDL Việt Nam chủ trì, phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông chia sẻ.

Thứ trưởng cũng cho biết, mặc dù dịch bệnh Covid-19 còn phức tạp song 10 quốc gia thành viên ASEAN đã tích cực phối hợp, gửi trang phục truyền thống, các tác phẩm ảnh tham gia sự kiện văn hóa quan trọng của ASEAN tại Việt Nam. Điều này khẳng định sự quan tâm đặc biệt của các nước ASE­AN dành cho những sự kiện văn hóa do Việt Nam tổ chức trong năm 2020, góp phần tạo nên không gian văn hóa tổng thể, hấp dẫn để mỗi người dân ASEAN, bạn bè quốc tế biết đến bản sắc ASEAN. Đồng thời cho thấy, hợp tác văn hóa ASEAN đã thể hiện vai trò kết nối các quốc gia thành viên ASEAN, cùng nhau đoàn kết, tạo nên sức mạnh tổng hợp để có thể vượt qua khó khăn, thách thức.

Câu chuyện văn hóa trong mỗi trang phục

 Trang phục truyền thống Việt Nam

Tại triển lãm, nước “chủ nhà” đã khoe với công chúng và bạn bè quốc tế những nét đẹp truyền thống trên trang phục áo dài Việt. Bên cạnh đó, câu chuyện về lịch sử tà áo dài qua các giai đoạn cũng đã được kể lại với người xem. Tiền thân Áo dài Việt hôm nay được cách tân từ Áo ngũ thân, thời Chúa Nguyễn Phúc Khoát, ông đã ban hành định chế để phổ biến Áo ngũ thân trong dân chúng. Sau này, nhà Nguyễn kế thừa và cải cách các loại trang phục đã quy định từ thời các Chúa, trong đó có Áo ngũ thân. Đặc biệt, giai đoạn năm 1836-1837, vua Minh Mạng quyết định cải cách trang phục triệt để nhằm thống nhất cách mặc trong toàn cõi Việt Nam. Từ đây, Áo ngũ thân được coi như bộ Quốc phục , tồn tại và phát triển cùng các loại trang phục của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Từ những năm 1930, họa sĩ Cát Tường khởi xướng cách tân Áo ngũ thân nữ, bỏ cách may cũ, tạo bước ngoặt mới cho Áo ngũ thân. Trước đây, vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam kín đáo trong tà Áo ngũ thân rộng rãi, giản dị, thì nay vẻ đẹp ấy được bộc lộ cởi mở, mạnh bạo hơn nhờ một số cải tiến. Kiểu dáng, chất liệu, màu sắc, hoa văn trang trí của Áo dài nữ hiện nay rất đa dạng. Sự thay đổi này phù hợp với phong trào Âu hóa cũng như Phong trào đòi quyền bình đẳng của phụ nữ Việt Nam. Áo dài nữ gần một thế kỷ qua đến ngày nay vẫn không ngừng cách tân. Trong khi đó, Áo ngũ thân nam giới Việt gần như rút lui khỏi đời sống đương đại. Gần đây, Áo ngũ thân nam đã được mọi người quan tâm phục hồi để phát triển song hành cùng Áo dài nữ. Trang phục Áo dài của Việt Nam đã được bạn bè quốc tế đánh giá cao bởi sự tiện dụng, thẩm mỹ tinh tế, khắc họa được vẻ đẹp của con người, là hình ảnh để nhận diện bản sắc văn hóa Việt Nam.

 Trang phục truyền thống Thái Lan

Cùng với trang phục áo dài, tại triển lãm, Việt Nam giới thiệu những hình ảnh di sản, thắng cảnh đặc sắc như Hồ Gươm, Ngọ Môn- Huế, đảo Titop... Mỗi quốc gia cũng gửi đến triển lãm những bộ trang phục truyền thống đặc sắc, ở đó hàm chứa những tinh hoa và câu chuyện văn hóa của từng quốc gia, dân tộc. Trang phục truyền thống của phụ nữ Hồi giáo ở Brunei là Baju Kurung, trang phục truyền thống nam giới là Baju Melayu, đó là những bộ trang phục người Bru­nei thường mặc trong các dịp lễ như Hari Raya Aidilfitri và đám cưới.

Trang phục truyền thống Campu­chia cũng được giới thiệu những nét đặc sắc nhất. Theo đó, lễ phục truyền thống của người Khmer mặc trong các nghi lễ quốc gia, các sự kiện chính thức và đặc biệt có các màu sắc riêng biệt cho từng ngày trong tuần. Nam giới mặc Sampot Phamuong ChongK­ben và áo sơ mi lụa dài tay, cổ thẳng, không có túi và giày đen. Nữ giới mặc Sampot Phamuong ChongKben và áo sơ mi lụa cộc tay và cổ thẳng, giày đen và trang sức. Trang phục cưới của Kerawang Gayo Lues, Indonesia cũng thu hút đông đảo người xem bởi những nét tinh tế trên chất liệu, đường nét hoa văn trên trang phục. Kera­wang Gayo Lues là loại vải truyền thống có nguồn gốc từ Gayo Lues Re­gency, tỉnh Aceh, Indonesia.

Trang phục truyền thống quốc phục của Thái Lan độc đáo so với quốc gia khác bởi thiết kế và đường cắt may tinh tế, cộng với việc tạo nên hoa văn trên chất liệu vải được thực hiện bởi những người thợ thủ công lành nghề. Chính điều đó đã khiến những trang phục truyền thống Thái Lan trở nên khác biệt và được đánh giá là nghệ thuật độc nhất vô nhị khó có thể tìm được trên thế giới. Ngày nay, những chiếc váy truyền thống Thái Lan không còn được biết đến rộng rãi như xưa vì thời đại thay đổi nhanh chóng. Mặc dù không còn được mặc thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày nhưng chúng đã trở thành trang phục mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Thái Lan đã có một chiến dịch vận động người dân mặc trang phục truyền thống vào những dịp quan trọng hoặc các lễ hội lớn như lễ cưới, lễ hội Songkran... 

Mặc dù dịch bệnh Covid-19 còn phức tạp song 10 quốc gia thành viên ASEAN đã tích cực phối hợp, gửi trang phục truyền thống, các tác phẩm ảnh tham gia sự kiện văn hóa quan trọng của ASEAN tại Việt Nam. Điều này khẳng định sự quan tâm đặc biệt của các nước ASEAN dành cho những sự kiện văn hóa do Việt Nam tổ chức trong năm 2020, góp phần tạo nên không gian văn hóa tổng thể, hấp dẫn để mỗi người dân ASEAN, bạn bè quốc tế biết đến bản sắc ASEAN. Đồng thời cho thấy, hợp tác văn hóa ASEAN đã thể hiện vai trò kết nối các quốc gia thành viên ASEAN, cùng nhau đoàn kết, tạo nên sức mạnh tổng hợp để có thể vượt qua khó khăn, thách thức. (Thứ trưởng TẠ QUANG ĐÔNG)

 PHƯƠNG ANH